Paraguay: drielandenpunt, smokkelaars en contrasten

Toen ik uit de taxi stapte in het centrum van Ciudad del Este (tweede stad van Paraguay) schoten mij twee woorden te binnen: complete chaos. Verkeersregels bestaan alleen in theorie, smokkelaars struikelen over hun eigen smokkelwaar en opdringerige verkopers schreeuwen continu hun aanbiedingen door de vieze straten. Voor het eerst tijdens de reis – na ruim twee weken – had ik het idee dat ik echt in Zuid-Amerika was, en niet in een toeristenfaçade of Spaanse kuststad. Ciudad del Este – dicht bij het drielandenpunt (Triple Frontera) tussen Paraguay, Brazilië en Argentinië– was tot dusver de meest avontuurlijke plek van mijn reis.

Eerste kennismaking met het informele circuit

Apps zoals GetYourGuide maken reizen tegenwoordig erg eenvoudig. Met een klik op de knop krijg je een overzicht van alle toeristische attracties in een omgeving, inclusief reviews. Zowel tijdens mijn reis door Oost-Europa als in Peru heb ik gebruikgemaakt van de app, en dat was goed bevallen.

Ook voor trips in Ciudad del Este wilde ik gebruikmaken van de app. Ik boekte een tour naar de beroemde Iguazú Falls aan de Braziliaanse kant; bij de tour zat vervoer en hulp bij de grensovergang. Helaas kreeg ik via de app een mailtje dat de tour werd gecanceld “wegens het slechte weer”. Echter zag ik op mijn weerapp alleen maar tropische omstandigheden. Alternatieve tours voor één persoon waren via GetYourGuide niet te vinden.

Op het internetforum Reddit las ik dat tours in Ciudad del Este doorgaans geregeld moeten worden via het informele circuit. Ik besloot dan maar in mijn steenkolen-Spaans bij de receptie van mijn hotel te vragen naar mogelijkheden. De receptionist verwees mij door naar een schimmig reisbureau in een onguur straatje, dat ook nog eens gesloten bleek te zijn.

Op de terugweg van het reisbureau zag ik een groot hotel. Op goed geluk liep ik maar binnen. Tot mijn vreugde sprak de receptionist goed Engels, en verschafte mij een telefoonnummer van een betrouwbare taxichauffeur die mij wel naar Argentinië en/of Brazilië wilde brengen.

Na een appje was het binnen vijf minuten geregeld: voor 100 dollar in cash zou ik ik over twee grensovergangen geloodst worden, en zou ik de mogelijkheid krijgen om een hike te maken rondom de Argentijnse watervallen. Ik koos bewust voor Argentinië, want de Argentijnse kant van de Iguazú-watervallen is mooier, en het is weer een extra land tijdens mijn reis.

Uiteraard was ik wel wat gespannen: een onbekende taxichauffeur die mij voor 100 dollar in cash een hele dag gaat chaufeuren. Gelukkig kreeg ik al snel de bevestiging dat de taxichauffeur betrouwbaar was dankzij een nieuw opgedane kennis.

In het hotel ontmoette ik een Argentijn. De man van in de 40 had in Argentinië jarenlang een beveiligingsbedrijf gehad. Echter, door het economische wanbeleid van de Argentijnse president Milei was zijn bedrijf door de inflatie over de kop gegaan. Daarom was hij bagayero ( smokkelaar) geworden in broeken en telefoons; bagayero's bepalen rond de triple frontera het straatbeeld, vaak rondlopend met grote tassen of dozen. Voor deze smokkel tussen Paraguay en Argentinië had hij geregeld een betrouwbare taxichauffeur nodig, en dat was “Jorge”, ook mijn taxichauffeur voor de dag erna.

Mede door mijn nieuwe connectie wist ik al snel mijn weg in de chaos te vinden. De Argentijn leerde mij veilig te blijven in de chaotische stad. Zo legde hij bijvoorbeeld uit hoe je een weg moet oversteken: altijd kijken of er geen motor met twee personen aankomt, want dat zijn potentiële bandieten die je telefoon uit je hand willen grissen.

Ciudad del Este is mede door de grenssmokkel een criminele stad die na zonsondergang snel grimmig wordt. De stad is dan ook sterk ingericht op witwassen; er zijn bijvoorbeeld een ongekend hoog aantal casino’s.

Chaotische grensovergangen en watervallen

Een kwartier te vroeg – uniek voor Zuid-Amerikaanse begrippen – stond Jorge mij op te wachten. We vertrokken mooi op tijd, maar kwamen al snel vast te zitten in het chaotische verkeer rondom de Vredesbrug tussen Paraguay en Brazilië. Daarnaast werden Jorge en ik ook nog uit de steekproef gehaald voor controle door de Braziliaanse grenswacht. De grenswachter – die tot mijn verbazing een paar woorden Duits sprak – controleerde met de Franse slag de auto, maar keek bijvoorbeeld niet in mijn rugzak.

Gelukkig verliep de controle tussen Brazilië en Argentinië een stuk soepeler. Ik moest een formulier invullen en kreeg daar een stempel op. Na de grensovergangen konden we eindelijk koers zetten naar de watervallen.

De watervallen zijn absoluut een van de hoogtepunten van mijn reis. Van half elf tot half twee hike ik door het nationaal park rondom de watervallen. Met name de Devil’s Throat (Iguazú Falls) was indrukwekkend; met veel kracht stroomt het water naar beneden. Het is dan ook niet voor niets een van de natuurwonderen van de wereld.

Na de watervallen zetten we weer koers naar Ciudad del Este, waar ik in een Argentijns restaurant aan de praat raakte met een Braziliaan uit São Paulo. De Braziliaan, met Duitse opa en oma, was op vakantie naar het grensgebied en was vanuit Brazilië komen lopen over de grens. De door zijn Duitse voorouders blank uitziende jongen vertelde dat het overdag ook voor mij veilig was; eerst had ik hier twijfels over, want de Argentijn had mij als toerist een wandeling naar Brazilië afgeraden.

De dag erna besloot ik, na wikken en wegen, dan ook de brug over te steken. Tot mijn verbazing werd ik nul keer gecontroleerd. Binnen vijf minuten ging ik van het Spaanse “gracias” in Paraguay naar het Portugese ``obrigado`` in Brazilië, waar ik onder de brug in een Braziliaans café een biertje dronk.

De ochtend ervoor was ik nog met Jorge naar het drielandenpunt geweest, een uitkijkpunt achter militaire bewaking vanwaar je Paraguay, Brazilië en Argentinië kunt zien.

Jorge vertelde mij dat de rivier ’s nachts streng bewaakt wordt door helikopters van het leger, en dat krokodillen het oversteken van de rivier extra gevaarlijk maken. Overdag is het opvallend los. Smokkelaars zie je overal. Vooral kleding gaat vanuit Paraguay, vanwege de taxfreezone in Ciudad del Este, naar Brazilië. Er worden wel steekproefsgewijs controles uitgevoerd, maar lang niet iedereen wordt staande gehouden. In theorie kunnen drugs en wapens makkelijk tussen beide landen worden gesmokkeld.

Ciudad del Este is niet de mooiste en veiligste stad van de trip. Per toeval ben ik er terechtgekomen, omdat ik Bolivia niet in kon. Toch had ik het voor geen goud willen missen. Door de unieke ligging aan de grenzen kun je er veel activiteiten regelen, en het rauwe randje maakt het een unieke ervaring die ik zeker niet had willen missen.